Wil je een woning of appartement schenken aan je kinderen, kleinkinderen of een ander familielid? Dan moet je rekening houden met verschillende wettelijke verplichtingen. Eén daarvan is het energieprestatiecertificaat (EPC). Sinds 1 mei 2023 is een EPC in Vlaanderen ook verplicht bij een notariële schenking in volle eigendom.
Maar geldt deze verplichting ook wanneer je enkel de blote eigendom schenkt en zelf het vruchtgebruik behoudt? En wat als je al een EPC hebt? We leggen de regels uit en geven praktische tips.
Wanneer is een EPC-attest verplicht bij schenking?
Een EPC-attest is verplicht wanneer een bestaande woning of appartement via een notariële akte in volle eigendom wordt overgedragen. Dat geldt ook voor schenkingen tussen familieleden en wanneer slechts een aandeel in volle eigendom wordt geschonken.
Bij een schenking zonder publieke bekendmaking moet het EPC beschikbaar zijn vóór de ondertekening van een eventuele onderhandse akte, of anders vóór de notariële schenkingsakte.
Overzicht: EPC-verplichting bij schenking
| Situatie | EPC verplicht? |
|---|---|
| Woning schenken in volle eigendom | Ja |
| Appartement schenken in volle eigendom | Ja |
| Aandeel in volle eigendom schenken | Ja |
| Enkel blote eigendom schenken | Nee |
| Enkel vruchtgebruik schenken | Nee |
| Schenking tussen ouders en kinderen in volle eigendom | Ja |
| Woning schenken met bestaand geldig EPC | Geen nieuw EPC nodig als het voldoet |
Belangrijk: de EPC-verplichting hangt af van de juridische overdracht. Laat de notaris daarom vooraf bevestigen of er sprake is van volle eigendom, blote eigendom of vruchtgebruik.
Schenking met behoud van vruchtgebruik: is een EPC nodig?
Veel ouders schenken hun woning aan hun kinderen, maar behouden zelf het vruchtgebruik. Daardoor kunnen ze in de woning blijven wonen of eventueel huurinkomsten ontvangen.
Bij deze constructie wordt doorgaans uitsluitend de blote eigendom geschonken. Hiervoor is op zichzelf geen EPC vereist. Wordt daarentegen de volle eigendom geschonken, dan geldt de EPC-verplichting wel, ook wanneer de schenking binnen de familie plaatsvindt.
Hoe oud mag het EPC-attest zijn?
Een EPC Residentieel is normaal maximaal tien jaar geldig. Bij een notariële schenking in volle eigendom gelden echter strengere voorwaarden.
Sinds 2022 moet bij dergelijke overdrachten een EPC beschikbaar zijn dat vanaf 1 januari 2019 is opgemaakt. Een nog geldig EPC Bouw van vóór 2019 vormt een uitzondering.
Heb je al een recent EPC? Dan hoef je doorgaans geen nieuw attest te bestellen.
Tip: controleer eerst je bestaande EPC via Woningpas Vlaanderen. Zo vermijd je onnodige kosten.
Hoe laat je een EPC opmaken bij schenking?
Wanneer er geen bruikbaar EPC beschikbaar is, moet de eigenaar een erkende energiedeskundige type A inschakelen.
De opmaak verloopt doorgaans in vier stappen:
- Offertes vergelijken: vraag prijzen op bij verschillende erkende energiedeskundigen.
- Documenten verzamelen: bezorg bouwplannen, facturen, isolatiebewijzen en informatie over de verwarmingsinstallatie.
- Plaatsbezoek: de deskundige onderzoekt de woning en registreert de relevante gebouwkenmerken.
- EPC ontvangen: de deskundige verwerkt de gegevens in de officiële software en levert het certificaat af.
Het EPC vermeldt de energiescore, het energielabel van A+ tot F en aanbevelingen om de woning energiezuiniger te maken.
Wat kost een EPC certificaat bij schenking?
De prijs van een EPC is niet wettelijk vastgelegd. Energiedeskundigen bepalen zelf hun tarieven. De kostprijs hangt onder meer af van de oppervlakte, het woningtype, de complexiteit en de beschikbare documenten.
| Type woning | Invloed op de prijs |
|---|---|
| Appartement | Doorgaans eenvoudiger te onderzoeken |
| Rijwoning | Afhankelijk van grootte en installaties |
| Halfopen bebouwing | Meer gebouwonderdelen te beoordelen |
| Vrijstaande woning | Vaak uitgebreider plaatsbezoek |
| Grote of complexe woning | Mogelijk hogere onderzoekskosten |
Bespaartip: vraag minstens twee of drie offertes aan en controleer of verplaatsingskosten, plaatsbezoek en aflevering van het EPC inbegrepen zijn.
Renovatieverplichting bij schenking: opgelet voor label E of F
Een belangrijk aandachtspunt is de Vlaamse renovatieverplichting.
Wanneer een woning of appartement met EPC-label E of F in volle eigendom wordt geschonken, kan de nieuwe eigenaar verplicht zijn de woning energetisch te renoveren.
In 2026 geldt een termijn van zes jaar om minimaal EPC-label D te behalen. De begiftigde moet dit na de renovatiewerken aantonen met een nieuw EPC.
Dat kan aanzienlijke financiële gevolgen hebben. Denk bijvoorbeeld aan dakisolatie, nieuwe beglazing of een efficiëntere verwarmingsinstallatie.
Advies: bespreek vóór de schenking wie eventuele renovatiewerken zal betalen. Zo voorkom je dat de begiftigde onverwacht met hoge kosten wordt geconfronteerd.
Wie betaalt het EPC bij schenking?
De schenker is verantwoordelijk voor het beschikbaar stellen van het verplichte EPC. De partijen kunnen onderling afspraken maken over de kosten.
Bij de notariële overdracht controleert de notaris of het vereiste EPC aanwezig is. De nieuwe eigenaar ontvangt het certificaat bij de ondertekening van de akte.
Naast het EPC moet je bij een schenking ook rekening houden met notariskosten en schenkbelasting. Deze kosten staan los van de EPC-keuring.
Conclusie: regel je EPC vóór de schenking
Een EPC-attest bij schenking is in Vlaanderen verplicht wanneer een woning of appartement notarieel in volle eigendom wordt overgedragen. Bij een schenking van uitsluitend de blote eigendom of het vruchtgebruik geldt deze verplichting niet.
Controleer tijdig of er een geldig EPC vanaf 2019 beschikbaar is. Heeft de woning label E of F? Houd dan ook rekening met de renovatieverplichting.
Een EPC nodig voor een schenking? Vergelijk vrijblijvend offertes van erkende energiedeskundigen en zorg dat het certificaat vóór de notariële overdracht beschikbaar is.